Soat 17:40. Bola o‘tirib multfilm ko‘rmoqda, siz esa o‘ylayapsiz: bugun u yetarlicha harakat qildimi? Savolga aniq raqam bilan javob berish mumkin — Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) bu raqamni e’lon qilgan.
Raqamlar: yoshga qarab
| Yosh | JSST tavsiyasi |
|---|---|
| 3–4 yosh | Kun davomida kamida 180 daqiqa turli jismoniy faollik; shundan kamida 60 daqiqasi o‘rta yoki yuqori intensivlikda |
| 5–17 yosh | Kuniga o‘rtacha kamida 60 daqiqa o‘rta va yuqori intensivlikdagi faollik (asosan aerob), hafta davomida |
Yana ikki qoida bor. Birinchisi: haftada kamida 3 kun yuqori intensivlikdagi faollik hamda mushak va suyaklarni mustahkamlovchi harakatlar — sakrash, tirmashish — bo‘lsin. Ikkinchisi: o‘tirib o‘tkaziladigan vaqt, ayniqsa ekran oldidagi dam olish, cheklansin. 3–4 yoshda ekran oldida o‘tirish 1 soatdan oshmasligi tavsiya etiladi; kamroq bo‘lsa, yaxshiroq.
“O‘rta” va “yuqori” intensivlik: qanday bilamiz
Eng oddiy sinov — gapirish sinovi: bola harakatlanayotganda gaplasha oladimi?
- O‘rta intensivlik. Nafas tezlashadi, lekin gaplashish mumkin. Misol: tez yurish, to‘p bilan o‘ynash, sekin velosiped.
- Yuqori intensivlik. Nafas qiyinlashadi, bir necha so‘zdan keyin to‘xtashga to‘g‘ri keladi. Misol: yugurish, quvlashmachoq, sakrash, to‘siqlardan oshib tirmashish.
60 daqiqa — bir yo‘la emas
Normani kun bo‘yi bo‘lib to‘ldirsa bo‘ladi: yo‘lda 10 daqiqa tez yurish, tanaffusda 15 daqiqa, maydonda 30 daqiqa. Muhimi — yig‘indi, uzluksizlik emas.
Bola “charchadim” desa, to‘xtating. Maqsad normani majburlab bajarish emas, harakatdan quvonch olishni o‘rgatish.
Maydondagi tashrif bu normaga qanday yordam beradi
Maydondagi o‘yin tabiiy ravishda JSST aytgan faollik turlarini o‘z ichiga oladi: yugurish, sakrash, tirmashib chiqish, to‘siqlardan oshish. Bola buni mashq deb emas, o‘yin deb qabul qiladi — shuning uchun ko‘pincha o‘zi to‘xtamaydi. Shu sababli maydondagi faol o‘yin kunlik normani to‘ldirishning qulay yo‘llaridan biri.
Tashrifdan oldin
- Harakatni cheklamaydigan qulay kiyim.
- Suv: o‘yin orasida ichish uchun.
- Yengil tamaddi, masalan, meva.
- Telefonni zaryadlab qo‘ying: bolaning QR-kodi ilovada.
Tashrif paytida
- Har 30–40 daqiqada qisqa tanaffus va bir necha qultum suv.
- Bola qizarib, nafasi og‘irlashib, injiq bo‘lib qolsa — dam bering.
- Ter bosgan kiyimni almashtirish uchun zaxira ko‘ylak oling.
Bolada sog‘liq bilan bog‘liq cheklov bo‘lsa, faollik darajasini shifokor bilan kelishib oling.
Manba
JSST tavsiyalari: Jismoniy faollik bo‘yicha axborot varaqasi. 5 yoshgacha bolalar uchun alohida tavsiyalar 2019-yilda, 5–17 yoshlilar uchun — 2020-yilda e’lon qilingan.
Ekran vaqti va harakat muvozanati haqida — o‘yinlar haqidagi maqolada.